Quotesਪੰਜਾਬੀ ਅਖਾਣ, ਅਰਥਾਂ ਸਮੇਤ
ਅਖਾਣ ਉਹ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਲਿਖਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇਠਾਂ ਹਰ ਅਖਾਣ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਅਰਥ ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਸਿਆਣਪ
ਜਿਹਾ ਬੀਜੋਗੇ, ਤਿਹਾ ਵੱਢੋਗੇ।
ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰੋਗੇ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ।
ਅਖਾਣਉੱਦਮ ਅੱਗੇ ਲੱਛਮੀ, ਪੱਖੇ ਅੱਗੇ ਪੌਣ।
ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਧਨ ਆਪੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਖੇ ਅੱਗੇ ਹਵਾ।
ਅਖਾਣਕਰ ਮਜੂਰੀ, ਖਾਹ ਚੂਰੀ।
ਮਿਹਨਤ ਕਰੋ ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਖਾਓ।
ਅਖਾਣਜਿੱਥੇ ਚਾਹ, ਉੱਥੇ ਰਾਹ।
ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰਾਹ ਲੱਭ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਫੁਹੀ ਫੁਹੀ ਤਲਾਅ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜੋੜਿਆਂ ਬਹੁਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਵੇਲੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਕੁਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ।
ਕੰਮ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਕੀਤਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਗਰੋਂ ਕੀਤੇ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ।
ਅਖਾਣਹਿੰਮਤੇ ਮਰਦਾਂ, ਮਦਦੇ ਖ਼ੁਦਾ।
ਜਿਹੜਾ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੱਬ ਵੀ ਉਹਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਅਕਲ ਵੱਡੀ ਕਿ ਮੱਝ?
ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲੋਂ ਸਿਆਣਪ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਖਾਣਨਾਚ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਆਂਗਣ ਟੇਢਾ।
ਆਪ ਕੰਮ ਨਾ ਆਉਣਾ ਤੇ ਕਸੂਰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕੱਢਣਾ।
ਅਖਾਣਥੋਥਾ ਚਣਾ, ਬਾਜੇ ਘਣਾ।
ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਉਹ ਰੌਲਾ ਵੱਧ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਜਿਹੜੇ ਗੱਜਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਵਰ੍ਹਦੇ ਨਹੀਂ।
ਬਹੁਤੀਆਂ ਫੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਨੇ।
ਅਖਾਣਸੱਚ ਨੂੰ ਆਂਚ ਨਹੀਂ।
ਸੱਚੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਖਾਣਅੰਤ ਭਲੇ ਦਾ ਭਲਾ।
ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅਖ਼ੀਰ ਨੂੰ ਭਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣ
ਲੋਕ ਤੇ ਵਰਤ ਵਿਹਾਰ
ਆਪ ਭਲਾ ਤਾਂ ਜੱਗ ਭਲਾ।
ਜੇ ਆਪ ਚੰਗੇ ਹੋਈਏ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ।
ਅਖਾਣਏਕੇ ਵਿੱਚ ਬਰਕਤ ਹੈ।
ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੈ।
ਅਖਾਣਇੱਕ ਇੱਕ ਤੇ ਦੋ ਗਿਆਰਾਂ।
ਦੋ ਜਣੇ ਰਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਨੇ।
ਅਖਾਣਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤਾੜੀ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦੀ।
ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਮੇਲ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਘਰ ਦੀ ਮੁਰਗੀ ਦਾਲ ਬਰਾਬਰ।
ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਖਾਣਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਣਾ ਰਾਜਾ।
ਅਣਜਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਜਿਸ ਦੀ ਕੋਠੀ ਦਾਣੇ, ਉਹਦੇ ਕਮਲੇ ਵੀ ਸਿਆਣੇ।
ਅਮੀਰ ਬੰਦੇ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਸਿਆਣੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਖਾਣਜਿਹਦੀ ਲਾਠੀ, ਉਹਦੀ ਮੱਝ।
ਤਕੜੇ ਦੀ ਹੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਅਖਾਣਚੋਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਤਿਣਕਾ।
ਕਸੂਰਵਾਰ ਬੰਦਾ ਆਪੇ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਉਲਟਾ ਚੋਰ ਕੋਤਵਾਲ ਨੂੰ ਡਾਂਟੇ।
ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਵੇ।
ਅਖਾਣਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਰਾਮ, ਬਗਲ ਵਿੱਚ ਛੁਰੀ।
ਉੱਪਰੋਂ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਟਾ।
ਅਖਾਣਦੂਰ ਦੇ ਢੋਲ ਸੁਹਾਵਣੇ।
ਦੂਰੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਨੇੜਿਓਂ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਖਾਣਉੱਚੀ ਦੁਕਾਨ, ਫਿੱਕਾ ਪਕਵਾਨ।
ਨਾਂ ਵੱਡਾ, ਪਰ ਚੀਜ਼ ਮਾਮੂਲੀ।
ਅਖਾਣਮੱਝ ਅੱਗੇ ਬੀਨ ਵਜਾਉਣੀ।
ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਜਿਹਦੇ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਅਖਾਣ
ਵੇਲਾ, ਧਨ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਦੁੱਧ ਦਾ ਸੜਿਆ ਲੱਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਧੋਖਾ ਖਾਧਾ ਬੰਦਾ ਬਹੁਤ ਚੌਕਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਇੱਕ ਅਨਾਰ, ਸੌ ਬਿਮਾਰ।
ਚੀਜ਼ ਇੱਕ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ।
ਅਖਾਣਹੱਥ ਕੰਗਣ ਨੂੰ ਆਰਸੀ ਕੀ?
ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਸਬੂਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਅਖਾਣਚਾਦਰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰੋ।
ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਖ਼ਰਚ ਕਰੋ।
ਅਖਾਣਅੱਗੇ ਸੱਪ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਸ਼ੀਂਹ।
ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਮੁਸੀਬਤ ਹੋਣੀ।
ਅਖਾਣਅਸਮਾਨੋਂ ਡਿੱਗੀ, ਖਜੂਰ ਤੇ ਅਟਕੀ।
ਇੱਕ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਣਾ।
ਅਖਾਣਡੁੱਬਦੇ ਨੂੰ ਤਿਣਕੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ।
ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਦਦ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਖਾਣਜਾਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜਹਾਨ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹਦੇ ਮਗਰੋਂ।
ਅਖਾਣਲਾਲਚ ਬੁਰੀ ਬਲਾ ਹੈ।
ਲਾਲਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਸਬਰ ਦਾ ਫਲ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧੀਰਜ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣੀ, ਫੇਰ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ।
ਸੁਖ ਦੇ ਦਿਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਇਸ ਲਈ ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰੋ।
ਅਖਾਣਨਾ ਰਹੇ ਬਾਂਸ, ਨਾ ਵੱਜੇ ਬੰਸਰੀ।
ਝਗੜੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੀ ਮੁਕਾ ਦੇਣੀ।
ਅਖਾਣਸੱਪ ਵੀ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤੇ ਸੋਟੀ ਵੀ ਨਾ ਟੁੱਟੇ।
ਕੰਮ ਵੀ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਅਖਾਣ
Nothing matches. Try a shorter word, or choose All.
ਅਖਾਣ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ
- ਅਖਾਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: "ਜਿਹਾ ਬੀਜੋਗੇ, ਤਿਹਾ ਵੱਢੋਗੇ।"
- ਮੁਹਾਵਰਾ ਵਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: "ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ", "ਨੌਂ ਦੋ ਗਿਆਰਾਂ ਹੋਣਾ"। ਇਹ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਕੇ ਹੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਅਖਾਣ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੀਏ
- ਪਹਿਲਾਂ ਅਖਾਣ ਦਾ ਅਰਥ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ।
- ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਵਾਕ ਬਣਾਓ ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਲਤ ਦੱਸੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਅਖਾਣ ਆਵੇ। ਮਿਸਾਲ: "ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਹੁਣ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਰੋਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਣੇ ਠੀਕ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਜਿਹਾ ਬੀਜੋਗੇ, ਤਿਹਾ ਵੱਢੋਗੇ।"
- ਅਖਾਣ ਨੂੰ ਬਦਲੋ ਨਾ। ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਖਾਣ ਕਿਉਂ ਸਾਂਭਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ
ਅਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵੱਸਦਾ ਹੈ: ਖੇਤ, ਮੱਝਾਂ, ਖੂਹ, ਚੁੱਲ੍ਹਾ, ਸ਼ਰੀਕਾ ਤੇ ਸੱਥ। ਦਾਦੇ ਦਾਦੀਆਂ ਗੱਲ ਗੱਲ ਤੇ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਅਖਾਣ ਲੰਮੇ ਭਾਸ਼ਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਘਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਅਖਾਣ ਯਾਦ ਨੇ, ਤੇ ਲਿਖ ਲਓ। ਹਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਅਖਾਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਠੀਕ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।
ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਅਖਾਣ
ਬਹੁਤੇ ਅਖਾਣਾਂ ਦੇ ਜੋੜੀਦਾਰ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਨੇ। ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਵਤਾਂ हिंदी कहावतें ਪੰਨੇ ਤੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਵਤਾਂ English proverbs ਪੰਨੇ ਤੇ ਅਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨੇ।
Good to know
- ਅਖਾਣ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਅਰਥ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਕ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰੋ।
Questions
ਅਖਾਣ ਤੇ ਕਹਾਵਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਅਖਾਣ ਜਾਂ ਅਖੌਤ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ।